Verslaafd aan fentanyl en oxycodon: de strijd tegen chronische pijn | Zembla
Eén op de vier Nederlanders leeft met chronische pijn. Dat zijn ruim drie miljoen mensen, en dat aantal stijgt. Het gaat om uiteenlopende klachten, van artrose en aanhoudende rug- of nekpijn tot soms onverklaarbare zenuwpijn. Chronische pijn is niet altijd fysiek of klinisch aantoonbaar; volgens deskundigen spelen ook sociale, psychologische en existentiële factoren een rol. Toch voelen veel patiënten zich niet serieus genomen en wordt er volgens experts vaak pas laat gericht onderzoek gedaan.
Tegelijkertijd gebruiken in Nederland rond de miljoen mensen zware, verslavende pijnstillers zoals oxycodon en fentanyl. Deze opioïden, verwant aan stoffen die zijn gemaakt van de papaverplant, worden regelmatig voorgeschreven om chronische pijn te dempen. Nieuwe cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen laten zien dat ongeveer 200.000 mensen deze middelen langdurig, langer dan een maand, gebruiken. Volgens pijnspecialisten kan langdurig gebruik leiden tot afhankelijkheid en in sommige gevallen zelfs tot verergering van de pijn.
In Zembla spreken gerenommeerde pijnspecialisten openhartig over de complexiteit van pijnbehandeling. Wat bij de ene patiënt werkt, heeft bij de ander geen effect. Artsen beschrijven het gevoel van machteloosheid wanneer zij patiënten tegenover zich hebben voor wie geen eenvoudige oplossing bestaat. Vrijwel alle experts waarschuwen voor de risico’s van langdurig opiatengebruik en pleiten voor meer terughoudendheid bij het voorschrijven.
Hoogleraar Pijn en Palliatieve Geneeskunde Kris Vissers van het Radboudumc noemt de persoonlijke en maatschappelijke kosten van chronische pijn groot. Samen met andere vooraanstaande specialisten roept hij het kabinet op tot een Nationaal Programma Pijn. Zo’n programma zou moeten leiden tot meer onderzoek naar oorzaken van chronische pijn, betere samenwerking tussen zorgverleners en een hogere kwaliteit van leven voor patiënten. Ook de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie (NVA) steunt deze oproep en pleit voor structurele scholing over verantwoord voorschrijven en het zorgvuldig afbouwen van opioïden.
Volgens deskundigen ontbreekt het zorgverleners soms aan voldoende kennis over de werking van medische opioïden en over hoe patiënten veilig kunnen stoppen. Er zijn zorgen dat herhaalrecepten of hogere doseringen te gemakkelijk worden verstrekt. De pijnspecialisten vinden dat het kabinet meer moet doen om het gebruik van medische opioïden terug te dringen en om preventie, behandeling en passende zorg beter te organiseren.
Minister Jan Anthonie Bruijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport laat weten de geschetste problematiek te herkennen, maar ziet geen aanleiding voor een nationaal pijnprogramma of extra maatregelen om het opioïdengebruik terug te dringen. Volgens hem is er al veel kennis beschikbaar om de zorg voor mensen met chronische pijn te verbeteren en blijft langdurig opioïdengebruik een aandachtspunt.
Zembla onderzoekt waarom steeds meer mensen kampen met chronische pijn, hoe het hoge gebruik van opioïden zoals oxycodon en fentanyl kon ontstaan en wat nodig is om de pijnepidemie in Nederland te beteugelen.
00:00 Waar gaat de video over?
00:57 De gevolgen van chronische pijn
06:08 Onverklaarbare pijn
12:20 Hoe behandel je pijnpatiënten?
15:20 Verslaafd aan pijnstillers
23:08 Gebrekkige kennis bij beroepsgroep
28:02 De oplossing?
30:22 Experts roepen op tot actie