Een zeldzame vorm van mimicry bij gewervelde dieren

In de tropische wouden van Panama waren wetenschappers getuige van een tafereel dat ons begrip van hoe vogels hun kuikens beschermen, veranderde. Een piepklein kuiken, volkomen weerloos en niet in staat om te vliegen, slaagde erin een roofdier af te schrikken met een onverwachte truc. Zijn optreden was zo accuraat dat de aanvaller zich terugtrok.

Overleven vanaf de eerste dagen van het leven

Het leven van een kuiken in het tropische regenwoud begint met voortdurend gevaar. Veel vogelnesten bevinden zich laag en onbeschut, omringd door slangen, roofinsecten, kleine zoogdieren en andere vogels. De situatie is vooral uitdagend voor kolibries: hun kleine, komvormige nesten hangen vaak aan dunne takken en zijn vrijwel onbeschermd.

Volgens onderzoek in Panama komt minder dan 20% van de kolibrie-eieren succesvol uit. Vrouwtjes van veel soorten brengen hun jongen alleen groot, en elke afleiding of fout kan leiden tot de dood van het broedsel. Onder zulke omstandigheden bevordert natuurlijke selectie de meest onverwachte verdedigingsstrategieën.

Wanneer uiterlijk een wapen wordt
Een jong van de witkeelkolibrie (Florisuga mellivora), waargenomen door biologen in het Nationaal Park Suzerainty, leek vanaf de eerste dagen van zijn leven op een gevaarlijk insect. Zijn lichaam was bedekt met bruin dons en lange, rechtopstaande veren, en zijn silhouet vertoonde een opvallende gelijkenis met giftige tropische rupsen.

Toen een wesp – een potentieel dodelijk roofdier – het nest naderde, begon het kuiken langzaam met zijn kop en lichaam te wiebelen. Deze bewegingen imiteerden bijna perfect het gedrag van stekende rupsen uit de familie Megalopygidae, die bij roofdieren bekendstaan ​​om hun giftige haren. Dit was voldoende om de wesp te doen terugtrekken.

Een zeldzame vorm van mimicry bij gewervelde dieren.
In een studie gepubliceerd in het tijdschrift Ecology beschrijven wetenschappers dit gedrag als een mogelijk voorbeeld van Batesiaanse mimicry. Bij dit type verdediging imiteert een onschadelijk organisme het uiterlijk of gedrag van een gevaarlijke soort, waardoor het roofdier wordt misleid.

“We observeren een uiterst zeldzaam geval waarbij een gewerveld kuiken de visuele signalen van een giftig insect nabootst,” merkte het onderzoeksteam op in hun artikel.

Batesiaanse mimicry is algemeen bekend bij vlinders , slangen en insecten, maar bij vogels, met name bij hun kuikens, zijn dergelijke voorbeelden uiterst zeldzaam. Soortgelijke kenmerken zijn eerder waargenomen bij de kuikens van sommige roofvogels uit het Amazonegebied, maar dit is de eerste keer dat dergelijk gedrag is gedocumenteerd bij kolibries, zoals gemeld door Earth.com.

Waarom is deze ontdekking zo belangrijk?
Tot voor kort werden verdedigingsstrategieën van vogels voornamelijk bij volwassen exemplaren bestudeerd. Wetenschappers zijn zich terdege bewust van afleidingsmanoeuvres, waarbij volwassen vogels verwondingen veinzen om roofdieren bij het nest weg te lokken. Dergelijke tactieken zijn beschreven bij meer dan 50 vogelsoorten.

De individuele reacties van kuikens zijn lange tijd een wetenschappelijk raadsel gebleven. De reden is simpel: ze in het wild observeren, vooral in de tropen, is extreem moeilijk. Het incident in Panama toonde aan dat jonge vogels actief kunnen deelnemen aan hun eigen verdediging, in plaats van passieve slachtoffers van hun omgeving te zijn.

Wat gaan ze hierna bestuderen?
De onderzoekers zijn nu van plan te testen hoe wijdverbreid deze tactiek is. Ze onderzoeken met name het gebruik van kunstmatige lokvogels – gesimuleerde kuikens in verschillende kleuren en vormen – om de reactie van de roofdieren op visuele en gedragsmatige signalen te beoordelen.

Als de hypothese wordt bevestigd, zou dat kunnen betekenen dat mimicry bij vogelkuikens veel vaker voorkomt dan eerder werd gedacht, maar tot nu toe onopgemerkt is gebleven.

Veelgestelde vragen over mimicry bij vogels
Is dit aangeboren gedrag of aangeleerd gedrag?
Onderzoekers vermoeden dat het aangeboren is, maar verder onderzoek is nodig om de oorzaak te achterhalen.

Zijn deze rupsen echt gevaarlijk?
Ja, veel tropische rupsen hebben giftige of irriterende haartjes.

Zou deze strategie ook bij andere soorten voorkomen?
Wetenschappers denken dat soortgelijke mechanismen mogelijk ook bij andere tropische vogels aanwezig zijn. Bron