Tientallen jaren van voorschriften voor hartmedicijnen in twijfel getrokken, groot onderzoek toont geen voordelen en risico’s voor vrouwen
Tientallen jaren van voorschriften voor hartmedicijnen in twijfel getrokken, groot onderzoek toont geen voordelen en risico’s voor vrouwen
-
- Artsen schrijven al 40 jaar bètablokkers voor aan mensen die een hartaanval hebben overleefd, in de veronderstelling dat ze hiermee herhaling van hartaanvallen kunnen voorkomen.
-
- Een grootschalig nieuw onderzoek toont aan dat bètablokkers voor de meeste patiënten geen klinisch voordeel opleveren en mogelijk het sterfterisico bij vrouwen verhogen.
-
- Bij het REBOOT-onderzoek werden 8.505 patiënten gevolgd. Er werd geen verbetering gevonden in de overlevingskansen, het aantal herhaalde hartaanvallen of ziekenhuisopnames.
-
- Vrouwen met een normale hartfunctie die bètablokkers gebruikten, hadden een 2,7% hoger absoluut risico op overlijden vergeleken met niet-gebruikers.
-
- Door moderne behandelingen zijn bètablokkers voor veel mensen overbodig geworden, maar toch krijgt 80% van de patiënten ze nog.
Al 40 jaar schrijven artsen routinematig bètablokkers voor aan mensen die een hartaanval hebben overleefd, omdat ze geloven dat deze medicijnen het risico op een nieuwe hartaanval verminderen. Maar een baanbrekende nieuwe studie – de grootste in zijn soort – heeft een schokkende waarheid aan het licht gebracht: deze medicijnen bieden de meeste patiënten geen klinisch voordeel en kunnen zelfs het risico op overlijden bij vrouwen verhogen.
De bevindingen, gepubliceerd in The New England Journal of Medicine en gepresenteerd op het congres van de European Society of Cardiology, zijn afkomstig van de REBOOT-studie, waarbij 8505 patiënten in Spanje en Italië werden gevolgd. Onderzoekers ontdekten dat bètablokkers, lange tijd beschouwd als een hoeksteen van de zorg na een hartaanval, de overlevingskansen niet verbeterden , herhaalde hartaanvallen niet voorkwamen of ziekenhuisopnames vanwege hartfalen niet verminderden.
Erger nog, een substudie toonde aan dat vrouwen met een normale hartfunctie die bètablokkers gebruikten een 2,7% hoger absoluut risico op overlijden hadden dan vrouwen die dat niet deden. Mannen liepen daarentegen geen dergelijk risico.
Waarom worden deze medicijnen dan nog steeds voorgeschreven aan meer dan 80% van de hartaanvalpatiënten wereldwijd?
Een medisch paradigma verbrijzeld
Het REBOOT-onderzoek, onder leiding van Dr. Valentin Fuster van het Mount Sinai Fuster Heart Hospital en Dr. Borja Ibáñez van het Spaanse Nationale Centrum voor Cardiovasculair Onderzoek, stelt decennialange medische dogma’s ter discussie .
“Deze proef zal alle internationale klinische richtlijnen veranderen”, aldus Dr. Fuster.
Bètablokkers, die de hartslag vertragen en de bloeddruk verlagen, werden voor het eerst geïntroduceerd toen de behandelingen voor hartaanvallen nog veel minder geavanceerd waren. Tegenwoordig hebben moderne interventies zoals snelle stentplaatsing en bloedverdunners de overlevingskansen drastisch verbeterd, waardoor bètablokkers in veel gevallen overbodig zijn geworden.
Toch blijven miljoenen patiënten deze medicijnen gebruiken, ondanks het gebrek aan bewezen voordelen. Vaak hebben ze last van bijwerkingen als vermoeidheid, lage bloeddruk en seksuele disfunctie.
“Hoewel we vaak nieuwe medicijnen testen, is het veel minder gebruikelijk om de blijvende noodzaak van oudere behandelingen rigoureus in twijfel te trekken”, merkte Dr. Ibáñez op.
Waarom lopen vrouwen een hoger risico?
De meest alarmerende bevinding van het onderzoek was het genderverschil: vrouwen met een behouden hartfunctie (ejectiefractie boven de 50%) die bètablokkers slikten, hadden slechtere resultaten dan vrouwen die dat niet deden.
“Geslacht heeft veel te maken met hoe mensen op medicijnen reageren”, legde dr. Andrew Freeman uit, cardioloog bij National Jewish Health en niet betrokken bij het onderzoek. “Vrouwen hebben vaak een kleiner hart. Ze zijn gevoeliger voor bloeddrukmedicatie. Dat kan deels te maken hebben met de grootte, en deels met andere factoren die we nog niet volledig begrijpen.”
Historisch gezien richtte onderzoek naar hartziekten zich op mannen, waardoor de verschillen in hoe vrouwen hartaandoeningen ervaren, pas later werden herkend. De vrouwelijke deelnemers aan de REBOOT-studie – hoewel gemiddeld ouder en zieker – leverden de grootste dataset ooit over bètablokkers bij vrouwen na een hartaanval.
Wat betekent dit voor patiënten?
De studie suggereert niet dat alle bètablokkergebruik schadelijk is. Patiënten met een verminderde hartfunctie (ejectiefractie onder de 40%) hebben nog steeds baat bij het vermogen van het medicijn om gevaarlijke hartritmestoornissen te voorkomen. Voor de overgrote meerderheid van de overlevenden van een hartaanval – degenen met een normale of bijna normale hartfunctie – suggereert het bewijs echter dat bètablokkers geen voordeel bieden en zelfs risico’s kunnen opleveren.
Dr. Steven Pfau van de Yale School of Medicine waarschuwde dat de bevindingen weliswaar belangrijk zijn, maar dat er meer onderzoek nodig is om te bepalen welke patiënten er echt baat bij hebben.
“Als bètablokkers al effect hebben, is dat waarschijnlijk klein, gezien de andere therapieën die we hebben”, zei hij.
Patiënten moeten voorlopig hun arts raadplegen voordat ze met medicatie stoppen. De conclusies van de REBOOT-studie vereisen echter een herevaluatie van de al lang bestaande medische richtlijnen en een kritische blik op de vraag waarom onbewezen behandelingen al tientallen jaren standaardpraktijk blijven.
De schaduw van Big Pharma over de geneeskunde
Een opvallend detail over het REBOOT-onderzoek: het werd uitgevoerd zonder financiering van de farmaceutische industrie.
Dit roept een belangrijke vraag op: hoeveel andere veel voorgeschreven medicijnen hebben geen echt bewijs van hun nut? De afhankelijkheid van de medische wereld van achterhaalde praktijken – vaak beïnvloed door belangen van de industrie – heeft gevolgen in de praktijk.
Bètablokkers zijn slechts één voorbeeld van hoe regelgevende inmenging en financiële prikkels de medische zorg kunnen verstoren. Patiënten wordt al jaren verteld dat deze medicijnen essentieel zijn, maar de grootste studie tot nu toe bewijst het tegendeel.
Bronnen voor dit artikel zijn onder meer: