Waarom je in een giftige dynamiek nooit kunt winnen
Het onmogelijke spel:
Waarom je in een giftige dynamiek nooit kunt winnen
Er zijn van die relaties of familiedynamieken waarin je het gevoel hebt dat je voortdurend op eieren loopt. Wat je ook doet, welke keuze je ook maakt – hoe liefdevol, integer of juist beschermend ook – het voelt alsof de uitkomst bij voorbaat al vaststaat. Je verliest nml. altijd.
Heb j,e je wel eens afgevraagd hoe dat komt? Het antwoord is even pijnlijk als verhelderend: omdat de spelregels zo zijn ontworpen dat jij niet kúnt winnen.
De fuik van de opinie
In een gezonde relatie of familie is er ruimte voor een misverstand, een goed gesprek en een loopgraaf van wederzijds respect. Maar in giftige of narcistische systemen werkt het anders. Daar is de werkelijkheid vaak gekoppeld aan een vaststaand script waarin jij een specifieke rol hebt gekregen. Meestal is dat de rol van de ‘zondebok’ of degene aan wie het zogenaamd altijd ligt.
Wanneer je in zo’n dynamiek vastzit, merk je dat je gedrag altijd onder een vergrootglas ligt:
Kies je voor vriendelijkheid en kalmte? Dan word je misschien weggezet als zwak, verdacht, of wordt je oprechte houding gebruikt als munitie om je te bespotten (“Moet je haar / hem zien doen alsof er niets aan de hand is”).
Laat je je grens zien of word je fel van verdriet en frustratie? Dan wordt dat direct aangegrepen als het ultieme bewijs voor hun gelijk: “Zie je wel? Ze (hij) spoort niet, ze/hij is moeilijk/een kreng/ een klootzak.”
Wat je ook kiest, je blijft gevangen in hun vicieuze cirkel, omdat hun oordeel niet afhangt van wat jij doet, maar van wat zij nodig hebben om hun eigen straatje schoon te vegen.
Het moment waarop de knop omgaat
Het inzicht dat je in dit soort situaties nooit de goedkeuring of rechtvaardigheid zult krijgen die je zoekt, is ontluisterend. Het voelt eerst als een mokerslag. Maar daarna, als de stofwolken optrekken, gebeurt er iets heel krachtigs.
Het besef daalt in dat het niet aan jouw reactie ligt. Of je nu zwijgt, praat, lacht of huilt: hun blik is vertroebeld door hun eigen ego en onvermogen.
En als je dat eenmaal doorhebt, verandert alles. Dan hoef je niet meer op je tenen te lopen. Dan hoef je niet meer te balanceren tussen de angst om ‘lullig’ gevonden te worden en de frustratie dat je vriendelijkheid wordt vertrapt. Je mag de controle over hun mening namelijk loslaten.
Stoppen met meespelen
De enige manier om te winnen in een spel waarin de regels tegen je zijn gekeerd, is door te weigeren om nog mee te spelen.
Laat hun oordelen voor wat ze zijn. Of ze nu vinden dat je te lief bent, te fel bent, of niet deugt: het is hun illusie, niet jouw werkelijkheid. Jouw waarde hangt niet af van de goedkeuring van mensen die de warmte niet eens herkennen als ze ernaast staan.
Kies voor je eigen rust. Blijf trouw aan je eigen zuivere kern, niet omdat zij dat verdienen, maar omdat jij de rust verdient om vrij te zijn van hun constante oordeel. De storm mag razen, maar jij hoeft er niet meer middenin te gaan staan.
