Waarom we in Nederland zo pijnlijk slecht tegen hitte kunnen (en nee, je stelt je niet aan)

Het is een jaarlijks terugkerend fenomeen: zodra de thermometer in Nederland de 25 graden aantikt, springt de media in de alarmfase. Er verschijnen hitteplannen, we waarschuwen elkaar voor de brandende zon en op kantoor begint het grote puf-en-steun-festijn.

Ondertussen kijken we met een schuin oog naar Spanje of Italië. Daar is het 35 graden, drinken mensen rustig een hete espresso op het terras en lijkt niemand een krimp te geven. Waarom maken wij er hier toch zo’n drama van? Zijn we gewoon een volk van klagers geworden, of is er écht iets aan de hand?

Dat is een heel herkenbare frustratie! Het lijkt soms alsof we hier bij 25 graden al in paniek raken, terwijl ze in Zuid-Europa pas bij 35 graden de rits van hun jas dichtdoen.

Goed nieuws: je stelt je niet aan. Het Nederlandse klimaat én onze infrastructuur zorgen ervoor dat 26 graden hier simpelweg heel anders aanvoelt dan 32 graden aan de Costa Brava. Dit is waarom:

1. Onze huizen zijn gebouwd als thermoskannen

In Zuid-Europa bouwen ze huizen om de hitte buiten te houden: dikke muren, rolluiken, screens en koele plavuizen vloeren. In Nederland doen we al decennia lang het exacte tegenovergestelde. Wij isoleren onze huizen tot op het bot om de warmte in de winter binnen te houden. Driedubbel glas, dikke isolatieplaten en grote ramen die het weinige Hollandse zonlicht moeten vangen.

Het resultaat? Prachtig in januari, maar een drama in juni. Als de hitte eenmaal je huis is binnengedrongen, verandert je woning in een oven die de warmte dagenlang vasthoudt.

2. Droge hitte versus de Hollandse ‘stoomcabine’

Het grote geheim achter de comfortabele Zuid-Europese zomer is de luchtvochtigheid. In grote delen van Spanje en Italië is de lucht gortdroog. Hierdoor kan je lichaam zweet heel efficiënt verdampen, wat de natuurlijke manier van je lijf is om af te koelen.

Je lichaam koelt af door te zweten. Als de lucht al vol vocht zit, (Vooral na regen bv) kan je zweet niet goed verdampen en raak je je warmte letterlijk niet kwijt. In grote delen van Spanje en Italië is de hitte veel droger, waardoor je lichaam efficiënter koelt en 30 graden daar comfortabeler aanvoelt dan 26 graden hier.

In Nederland hebben we een zeeklimaat en is de luchtvochtigheid vaak torenhoog. Als het hier warm wordt, voelt het al snel aan als een stoomcabine. Je zweet kan nergens heen, blijft op je huid plakken en je raakt je warmte niet kwijt. Dat resulteert in die typische, benauwde hitte waarbij je al gaat plakken als je alleen maar opstaat van de bank.

3. De hitte-shock (gebrek aan gewenning)

Het menselijk lichaam is flexibel, maar het heeft tijd nodig om zich aan te passen aan extreme temperaturen. Dit proces (acclimatiseren) duurt zo’n 10 tot 14 dagen. Je bloedvolume neemt dan iets toe en je gaat sneller en efficiënter zweten.

In Spanje stijgt de temperatuur in het voorjaar geleidelijk, waardoor je lichaam meegroeit met het seizoen. In Nederland werkt dat niet zo. Wij gaan vaak in drie dagen tijd van 14 graden en regen naar een tropische 29 graden, om een paar dagen later weer te eindigen met een onweersbui. Je lichaam krijgt simpelweg de tijd niet om te wennen, waardoor zo’n plotselinge warme dag voelt als een fysieke klap.

4. We weigeren ons ritme aan te passen

In Italië en Spanje ligt het openbare leven tussen twee en vijf uur ’s middags grotendeels stil. De luiken gaan dicht, de winkels sluiten en men houdt een siësta. Pas als de zon zakt, komt het leven weer op gang.

En in Nederland? Wij verwachten dat we bij 32 graden op exact hetzelfde tempo doorwerken, naar school gaan, sporten en presteren als wanneer het 17 graden is. We passen onze cultuur niet aan de zon aan, waardoor de hitte een dagelijkse strijd tegen de elementen wordt.

Dus: drama of terecht?

Het antwoord is simpel: de hitte in Nederland is ook zwaarder. We wonen in thermoskannen, baden in een hoge luchtvochtigheid en weigeren ons tempo te verlagen.