Onweer wat te doen en wat niet
Binnen: Wat wel en niet te doen
Hoewel je binnen over het algemeen veilig bent (vooral in een huis met een bliksemafleider), zijn er toch een paar risico’s.
Wel doen:
Stekkers er uittrekken: Trek de stekkers van gevoelige elektronica (tv, computer, modem) uit het stopcontact. Een inslag in de buurt kan via het stroomnet een flinke piekspanning veroorzaken.
Ramen en deuren sluiten: Dit voorkomt schade door eventuele zware windstoten of rondvliegend puin.
Niet doen:
Douchen of in bad gaan: Water en metalen leidingen geleiden elektriciteit uitstekend. Als de bliksem inslaat op het leidingnetwerk, wil je daar niet mee in contact staan.
De vaste telefoon gebruiken: Een ouderwetse vaste telefoonlijn kan de stroom van een inslag geleiden. Mobiel bellen is daarentegen volkomen veilig.
🌳 Buiten: Wat wel en niet te doen
Ben je buiten en is er geen stevig gebouw in de buurt? Dan is de auto vaak je beste vriend.
Wel doen:
In de auto schuilen: Een auto met een metalen carrosserie werkt als een Kooi van Faraday. Mocht de bliksem inslaan, dan wordt de stroom via de buitenkant direct naar de grond geleid. Houd wel de ramen dicht.
De ‘gehurkte egelpositie’ aannemen: Ben je in het open veld en kun je nergens schuilen? Maak jezelf zo klein mogelijk. Hurk neer met je voeten strak tegen elkaar, sla je armen om je knieën en buig je hoofd diep. Mocht de bliksem inslaan, dan stroomt het via je benen de grond in zonder je vitale organen te passeren.
Afstand houden: Blijf minstens 3 meter uit de buurt van metalen hekken, lantaarnpalen of andere personen.
Niet doen:
Onder een boom schuilen: Dit is een van de grootste gevaren. Bomen vangen door hun hoogte snel de bliksem op. De stroom kan overspringen naar jou, of de boom kan splinteren en omvallen.
De hoogste persoon/het hoogste punt zijn: Blijf weg van open vlaktes, heuveltoppen of het water (als je aan het zwemmen of varen bent: ga direct aan wal).
Een paraplu opsteken: Een paraplu maakt je net dat stukje hoger en de metalen pen werkt als een kleine bliksemafleider. Beter nat regenen dan riskeren.
💡 De 10-secondenregel: Zie je de bliksemflits en hoor je de donder binnen 10 seconden? Dan is het onweer gevaarlijk dichtbij (binnen de 3 kilometer) en moet je direct een veilige schuilplaats zoeken.
De Verborgen Gevaren
Blijf weg van de open haard en schoorsteen: Een schoorsteen is vaak het hoogste punt van een huis en bevat roet, wat elektriciteit goed geleidt. Daarnaast kan de bliksem via de rookgassen of de metalen constructie van een haard binnenspringen. Blijf tijdens het onweer dus niet gezellig bij de kachel zitten.
Pas op met betonnen vloeren en muren: Ga niet op een kale betonnen vloer liggen (bijvoorbeeld in een garage of kelder) en leun niet tegen betonnen muren. Beton zelf geleidt niet heel goed, maar het is bijna altijd verstevigd met metalen vlechtwerk (wapeningsstaal) dat de stroom van een inslag moeiteloos verspreidt.
Huisdieren kunnen in paniek raken: Dieren voelen de statische elektriciteit en de luchtdrukverandering al ver van tevoren aan. Laat honden of katten tijdens onweer niet buiten. Door de plotselinge harde knallen kunnen ze in blinde paniek weglopen of de weg op rennen.
Het gevaar na de bui (de ‘Backside Lightning’): Veel ongelukken gebeuren vlak na het hoogtepunt van de storm, wanneer mensen denken dat het ergste voorbij is omdat het stopt met regenen. Bliksem kan echter tot wel 15 kilometer vóór of achter de eigenlijke regenbuien inslaan uit een schijnbaar heldere hemel. Wacht na de laatste donderslag nog minstens 30 minuten voordat je weer veilig naar buiten gaat.
🔌 Extra apparatentip: Heb je zonnepanelen? De omvormer binnenshuis is erg gevoelig voor overspanning door een nabije inslag. Je kunt deze meestal niet zomaar loskoppelen, maar goede overspanningsbeveiliging in je meterkast is hiertegen de beste investering.
