“De Bijbel had gelijk”: het mysterie van de langlevende Sumerische koningen die vóór de zondvloed leefden
Aan het begin van de 20e eeuw ontdekten archeologen in een oude Sumerische stad een kleitablet met een mysterieuze lijst. De lijst vermeldde de koningen die over Mesopotamië heersten. Sommige namen bleken echte historische figuren te zijn – archeologen vonden verwijzingen naar hen in andere documenten. Maar vóór hen op de lijst stonden acht mysterieuze heersers die vóór de Zondvloed regeerden. Hun gezamenlijke regeerperiode bedroeg 241.200 jaar. Waar eindigt de mythe en begint de echte geschiedenis in dit oude manuscript?
Een teken dat de geest verbijstert
Het eerste fragment werd begin 1900 ontdekt door de Duits-Amerikaanse geleerde Hermann Hilprecht tijdens opgravingen in de oude Soemerische stad Nippur. De kleitablet, gegraveerd in spijkerschrift, bleek deel uit te maken van een uniek document: de Soemerische Koningslijst.
De ontdekking was sensationeel. In de loop der jaren hebben archeologen meer dan een dozijn exemplaren van deze lijst ontdekt in Babylon, Susa, Assyrië en de Koninklijke Bibliotheek van Nineve.
De meest complete versie bevindt zich in het Ashmolean Museum in Oxford. Het is een Weld Blundell-prisma: een kleikolom van ongeveer 20 centimeter hoog met vier zijden, elk met twee kolommen tekst. Oorspronkelijk liep er een houten staaf door het midden van het prisma, zodat het gedraaid en van alle kanten leesbaar was.
Weld-Blundell-prisma in het Ashmolean MuseumCC BY-SA 4.0 / Gts-tg /
De lijst, geschreven in het Soemerisch, beschrijft de heersers van Soemer, hun namen, geschatte regeerperiodes en de locatie van hun koninkrijken. Het document bestrijkt de periode van de mythische antediluviaanse koningen tot de veertiende heerser van de Isin-dynastie – ongeveer 1763-1753 v.Chr.
Acht koningen en 241.200 jaar
Het meest schokkende is het begin van de lijst. Het beschrijft acht koningen die vóór de Zondvloed regeerden. En de aantallen voor hun regeringen zijn ronduit ongelooflijk.
Zo luidt het begin van de tekst in de Oxford Corpus of Sumerian Literature-vertaling: “Nadat het koningschap uit de hemel was neergedaald, was het koningschap in Eridu. In Eridu werd Alulim koning; hij regeerde 28.800 jaar. Alalyar regeerde 36.000 jaar. Twee koningen; zij regeerden 64.800 jaar.”
De lijst gaat in dezelfde trant verder. In de stad Bad-Tibira regeerden drie koningen in totaal 108.000 jaar. Eén van hen, Enmenluana, zat 43.200 jaar op de troon. In Laraga regeerde koning Ensipadzidana 28.800 jaar. In Zimbira regeerde Enmendurana 21.000 jaar. En in Shuruppak zat Ubara-Tutu 18.600 jaar op de troon.
Samengevat: “Er waren acht koningen in vijf steden; ze regeerden 241.200 jaar. Toen overspoelde een vloed de aarde.”
Maar hier wordt het interessant. Na de beschrijving van de zondvloed luidt de tekst: “Nadat de zondvloed voorbij was en de koninklijke macht weer uit de hemel was neergedaald, bevond de koninklijke macht zich in Kisj.” En hier verandert de regeerperiode dramatisch. De eerste koning na de zondvloed, Jushur, regeerde slechts 1200 jaar. En daarna worden de aantallen nog bescheidener.
Goden of mensen?
Wie zijn deze mysterieuze koningen van vóór de zondvloed? De lijst begint ongeveer 266.000 jaar geleden – lang vóór de moderne tijd, volgens de huidige inzichten, van de menselijke beschaving. Bovendien stelt de tekst duidelijk: koninklijke macht “daalde uit de hemel neer”.
Waren de eerste heersers dan geen mensen? Of is dit slechts een poëtisch beeld?
Wetenschappers hebben verschillende theorieën naar voren gebracht. Sommigen verwerpen de fantastische heerschappijen categorisch en beschouwen ze als pure mythologie. Anderen proberen een rationele verklaring te vinden.
Het Ashmolean Museum stelt het voorzichtig: “De Sumerische Koningslijst is geen geschiedenis zoals wij die kennen, maar een combinatie van mythen, legendes en historische informatie.”
Getalsystemen of realiteit?
De pre-diluviaanse regeerperiodes werden gemeten in speciale Soemerische eenheden: sar – 3600 jaar, ner – 600 jaar en soss – 60 jaar.
Sommige onderzoekers hebben geopperd dat het probleem mogelijk voortkomt uit een vertaalfout. De Sumeriërs gebruikten een sexagesimaal systeem – gebaseerd op het getal 60. Dit is uniek: noch de Egyptenaren, noch de Romeinen, noch de Grieken gebruikten zo’n systeem. Alleen de Sumeriërs en later de Babyloniërs deden dat.
Wat als de Ouden getallen in één systeem zouden opschrijven, en vertalers ze in een ander systeem zouden lezen? Dan zouden astronomische data opnieuw berekend kunnen worden tot iets realistischer.
Answers in Genesis maakt een interessante vergelijking: als je de Bijbelse patriarchen van Adam tot Noach neemt en hun leeftijden afrondt op twee cijfers, en je vervolgens ten onrechte leest dat deze getallen in het sexagesimale stelsel zijn geschreven in plaats van het decimale stelsel, dan kom je ongeveer op hetzelfde totaal uit als in de Sumerische lijst.
Parallellen met de Bijbel
De overeenkomsten met de Bijbelse geschiedenis zijn opvallend, merkt Curiosmos op. De Sumerische koningslijst vermeldt acht koningen vóór de zondvloed. Het boek Genesis vermeldt acht generaties van Adam tot Noach (Adam en Noach zelf niet meegerekend).
Bovendien weerspiegelen sommige namen uit de Sumerische koningslijst Bijbelse figuren. Zo lijkt de zevende antediluviaanse koning, Enmenduran uit de stad Zimbir, op Henoch, de zevende patriarch van Adam. De laatste antediluviaanse koning, Ubara-Tutu, lijkt op Noachs vader. En na de zondvloed beschrijven beide teksten een held die de mensheid redt: Ziusudra in de Sumerische versie en Noach in de Bijbelse versie.
Toeval? Of beschrijven beide teksten dezelfde gebeurtenissen, maar vanuit een ander cultureel perspectief?
Echte koningen tussen mythen
Het meest raadselachtige aspect van de Sumerische koningslijst is de vermenging van mythologie en realiteit. Na de mythische antediluviaanse koningen volgen historische figuren wier bestaan wordt bevestigd door archeologische vondsten en andere teksten.
Zo vermeldt de lijst de beroemde Gilgamesj, de held uit een oud epos. Lange tijd werd hij beschouwd als een puur mythologische figuur. Moderne historici geloven echter dat Gilgamesj daadwerkelijk over de stad Oeroek heerste, tussen ongeveer 2800 en 2500 v.Chr. De Soemerische koningslijst vermeldt dat hij 126 jaar regeerde.
Veel van de koningen in de tweede helft van de lijst hebben een vrij realistische regeerperiode – van enkele jaren tot enkele decennia. Hun bestaan wordt bevestigd door inscripties, zegels en andere documenten.
Waarom hebben de samenstellers van de lijst dan mythische honderdjarigen bovenaan gezet? De publicatie Curiosmos suggereert dat de Ouden hun koninkrijk wellicht meer legitimiteit en ouderdom wilden verlenen. Fantastische voorouders maakten hun macht indrukwekkender in de ogen van hun onderdanen.
Wetenschappers blijven discussiëren over waar mythe eindigt en geschiedenis begint in deze lijst. Het enige waar ze het over eens zijn, is dat het document van immense waarde is. De gedachte dat de Sumeriërs de herinnering aan gebeurtenissen van duizenden jaren geleden zouden kunnen hebben bewaard, doet ons afvragen: wat weten we nog meer niet over het verleden van onze beschaving?