Deze oude Chinese aardbevingsdetector is bijna twee millennia ouder dan moderne apparaten

Dit eeuwenoude Chinese apparaat is ongeveer 1000 jaar ouder dan de moderne Europese seismograaf en detecteert vandaag de dag nog steeds met benijdenswaardige precisie aardbevingen.

Hoewel we nog steeds niet nauwkeurig kunnen voorspellen wanneer en waar een aardbeving zal plaatsvinden, hebben we aanzienlijke vooruitgang geboekt in het detecteren, registreren en meten van seismische golven. Velen zijn zich er echter niet van bewust dat het proces dat ons naar moderne detectiemethoden heeft geleid, bijna 2000 jaar geleden begon met de ontwikkeling van de eerste aardbevingsdetector in 132 n.Chr. door de Chinese uitvinder Zhang Heng (張衡).

Het is vermeldenswaard dat de oude seismograaf zelfs vandaag de dag nog een benijdenswaardige precisie heeft om aardbevingen op grote afstand te detecteren.

Interessant genoeg maakten wetenschappers uit Zhengzhou – slechts een paar kilometer van de geboorteplaats van de beroemde uitvinder – in 2005 een replica van de oude seismograaf en gebruikten deze om gesimuleerde aardbevingen te detecteren op basis van vier verschillende, echte gebeurtenissen die plaatsvonden in China en Vietnam. Tot verbazing van de wetenschappers detecteerde de oude seismograaf, uitgevonden door Zhang Heng, ze allemaal.

In de tweede eeuw waren de oude Chinezen zich er niet van bewust dat aardbevingen werden veroorzaakt door de wrijving van geologische breuken op de randen van tektonische platen of door vulkanische processen; in plaats daarvan verklaarden ze het fenomeen als rellen tussen de kosmische energieën van yin en yang in combinatie met de ontevredenheid van de hemel – die als een waarschuwing werd beschouwd – over daden van de heersende klasse. Historici merken op dat het voor oude heersers cruciaal was om te weten wanneer een aardbeving op het punt stond plaats te vinden.

Zhang Heng, geboren in Nanyang, was een bekwame wetenschapper, ingenieur, astronoom, schilder en schrijver. Gedurende een lange periode van zijn leven was hij koninklijk astronoom in de Oostelijke Han-dynastie en aan hem wordt de creatie van een van de eerste sterrenkaarten toegeschreven, die vergelijkbaar was met die van Hipparchus uit 129 v.Chr. en die Zhang niet kende. Op deze kaart gaf de Chinese polymath de exacte posities van 2500 sterren weer en doopte er ongeveer 320. Hij schatte dat de nachtelijke hemel, waarvan slechts een deel zichtbaar was, ongeveer 11.500 sterren bevatte – een overdreven aantal voor een waarnemer met een goed zicht, maar dat uiteindelijk geen slechte schatting bleek te zijn. Hij verklaarde de maansverduisteringen met verbluffende precisie en betoogde dat deze optreden wanneer de maan de schaduw van de aarde doorkruist. Hij stelde zich de planeet aarde voor als een kleine bol die in de ruimte zweeft en omgeven wordt door een immense en zeer verre bolvormige ruimte. In het jaar 123 corrigeerde hij de kalender, zodat deze met de seizoenen overeenkwam.

Het bekendste project van Zhang Heng was echter de uitvinding van de seismograaf, die de moderne ‘Europese’ seismograaf ongeveer 1700 jaar voorging. Zhang Hengs apparaat was zo nauwkeurig dat het aardbevingen van grote afstand kon detecteren, iets wat door het keizerlijk hof werd gewaardeerd. Het apparaat was een vaasvormig object met verschillende drakenkoppen aan de zijkanten. Elke draak had een bronzen bol in zijn bek. Rond de voeten van de draken plaatste Zhang Heng verschillende bronzen kikkers met hun bek open. Als het apparaat een aardbeving registreerde, zou een van de bronzen bollen automatisch loskomen en in de bek van de kikkers vallen. De positie van de kikkers gaf de richting aan waar de aardbeving plaatsvond.

Volgens oude verslagen stortte een van de bollen ooit in zonder dat er een aardbeving waarneembaar was. Na enkele dagen arriveerde er een boodschapper met het nieuws over een aardbeving in Kasu, 600 kilometer van de locatie van het apparaat en in de exacte richting die de oude seismograaf had aangegeven.

Bron